Tiểu học quốc tế: Cách trường quốc tế dạy học sinh lớp 1

Tiểu học quốc tế: Cách trường quốc tế dạy học sinh lớp 1

Trước tới giờ, khi người ta nhắc tới giáo dục ở Mỹ thì người ta nghĩ ngay tới những trường đại học danh tiếng mà ít khi nào để ý tới những lớp giáo dục cơ bản ban đầu.

1) Tổ chức trường học cấp tiểu học trở xuống:

Có lẻ trước khi nói tới lớp 1 thì nên giới thiệu các lớp trước giai đọan lớp 1. Khi người mẹ nuôi 1 đứa con lớn lên, nếu người mẹ này cũng đi làm thì họ phải gởi con cho 1 nơi giử trẻ nào đó. Giữ trẻ ở Mỹ rất là đắt tiền. 1 em bé từ 2 tháng tuổi tới 2 năm tuổi, giá gởi trẻ trung bình ở vùng tôi đang sống là từ 1000 - 1200 USD 1 tháng. Trong giai đọan này người ta chỉ chăm sóc em bé, cho nó ăn, thay tã, giữa cho nó được sạch sẽ... Đừng tưởng là việc coi trẻ con là 1 chuyện dể dàng vì nếu như người giữa trẻ bất cẩn thì có thể bị thưa kiện ra tòa... rất là rắc rối và phức tạp. Những cô giữ trẻ phải có bằng hành nghề và đặc biêt 1 cô chỉ có thể coi tối đa là 5 - 6 bé cở tuổi này.

Sau giai đọan sơ sinh này thì qua giai đoạn em bé (todler), cha mẹ có thể gởi con vào các nhà trẻ (pre-school) giành cho lứa tuổi từ 2 - 4 tuổi. Ở giai đọan này thi các em bé chơi đùa với đồ chơi và bè bạn là chủ yếu. Giá gởi trẻ cũng vẫn còn khá mắc so với nhiều gia đình. Trung bình thì từ 600 - 800 USD 1 tháng ở vùng tôi ở. Trong các nhà trẻ này thì luật pháp cho phép 1 cô chỉ được coi tôi đa 10 học sinh. 1 lớp 20 học sinh thì trung bình có 2 cô bão mẫu chăm sóc.

Cuộc đời học sinh của đứa trẻ ở Mỹ bắt đầu chính thức từ 5 tuổi trở lên. Mọi trường tiểu học quốc tế sẻ bắt đầu từ cấp lớp mẫu giáo (K - Kindergarten) cho tới lớp 5. Điều này thì khác xa với VN mình vì đa số trường tiểu học bắt đầu từ lớp 1. Trong giai đọan đầu này thì chủ yếu là người ta dạy cho các em đọc các chữ và số cơ bản. Tùy theo hệ thống trường tư hay trường công dạy mà họ chương trình khác nhau. Nói chung thì yêu cầu lớp 1 trường công ở khu vực tôi ở là biết những từ thông dụng, đọc và hiểu khái niệm số tới 100. Biết những căn bản về mỹ thuật như phối hơp màu, thủ công cắt dán cơ bản. Năm trước thì tôi gởi con tại 1 trường tư thục mẫu giáo. Thì chương trình ỏ đó đã dạy cho con nít các phép tóan cộng trừ cơ bản và những khái niệm số từ 1 - 100 rồi. Thậm chí chúng đã biết viết chính tả khỏang vài chục chử thông dụng. Nói chung giáo dục trường công và trường tư khác nhau tùy theo trình độ học sinh trong khu vực và tùy theo tiêu chuẩn của trường.

2) Đội ngũ giáo viên:

Thông thường thì để trở thành giào viên dạy Mẫu giáo và cấp 1 tại Mỹ, người đó phải tốt nghiệp đại học đồng thời phải trải qua giai đọan hướng dẫn giãng dạy rất khó (teaching credential). Trong khi ở những community college (cao đẵng), đôi khi bạn chỉ cần có bằng đại học là có thể dạy cao đẳng được rồi. Hiệu trưởng của trường tiễu học của con tôi đang theo học thì có bằng Phd về Educator. Bản thân thầy dạy của nó thì vừa hòan thành chương trình Master về educator. Ngòai công việc giảng dạy chính trong lớp, ông ta còn tham gia trực tiếp vào các chương trình đóng góp phương pháp làm sao để đào tạo những giáo viên dạy lớp Mẫu giáo và Lớp 1. Nếu so sánh trình độ giữa VN và Mỹ chúng ta thấy có 1 sự chênh lệnh rất lớn về trình độ. Gần đầy tôi được biết là ở VN chúng ta đã từ từ nâng cấp giáo viên cấp 1 lên trình độ đại học, nhưng đa số chỉ là ở mức tại chức trong khi giáo viên mẫu giáo và cấp 1 ở thành phố HCM thì vẫn do trường trung học sư phạm mẫu giáo (18 tháng) và trung học sư phạm (hệ 1 và 2 năm đào tạo ra) So sánh về chất lương giáo viên thì chúng ta thấy rỏ ràng họ đặt nặng về chất lương giáo dục ngay từ cấp tiểu học. Đồng lương của giáo viên tiểu học cũng không tệ ở vùng tôi ở thì lương 1 kỷ sư lập trình trung bình khỏang 70,000 - 80,000 USD 1 năm thì các thấy cô tiểu học ở trường học đó giao động từ 50,000 - 70,000. tùy theo số năm trong nghề và thành tích giảng dạy. Nói chung thì không có sự khác biệt quá xa như ở VN mình.

3) Tổ chức lớp học, trường học:

Giáo viên ở Mỹ đã lãnh lương cao, nhưng giảng dạy cũng rất nhẹ so với giáo viên VN mình. 1 lớp cấp tiểu học chỉ trung bình có 20 học sinh cho 1 thầy giáo. Trong lớp 1, ở vùng tôi thì dùng các bàn tròn nhỏ, học sinh ngồi theo nhóm 4 - 5 học sinh 1 bàn. Không biết ở những vùng khác thì sao, chứ ở vùng tôi thì khi cho học sinh ngồi bàn tròn như vậy, họ muốn học sinh có tinh thần làm việc theo nhóm ngay từ nhỏ (teamwork).Trong lớp có từ 4 tói 5 computer, sử dụng Macintosh Apple là chủ yếu. Học sinh mẩu giáo và lớp 1 đi học cần đem theo viết, tập, hay sách. Mọi thứ đều được cung cấp cho trường học. Lý do mà ông thầy nó giải thích cho tôi tại sao trường cung cấp những học cụ là vì tránh sự khuấy nhiễu không cần thiết mỗi khi đi vào lớp học sinh đem theo những vật lạ làm ảnh hưởng tới sự tiếp thu của những học sinh khác!

Khi hồi tưởng lại các trường tiểu học ở VN tôi đã dạy qua khỏang mười mấy năm trước, sỉ số lớp bao giờ cũng 30 - 40. Các em lúc nào cũng ngồi bàn quay thẳng lên bản đen. 1 thầy/cô phải bao cả hết lóp. Học sinh dưới 8 tuổi thì không được phép đi ngòai đường 1 mình cho nên luôn phải có người lớn đưa đón. Nhà trường lúc nào cũng cũng cấp xe buýt đưa đón học sinh để giúp chúng có thể tới trường và đưa chúng trở về nhà sau giờ học

4) Chương trình học:

Như đã nói ngắn gọn ở trên, học sinh lớp 1 ở trường công chủ yếu là phải đạt được những yêu cầu căn bản như đọc được cái từ thông dụng, thuộc cái chử cái. Tóan thì hiểu khái niệm tới 100 - (Không phải là làm toấn mà là "hiểu" những khái niệm này) - Mỹ thuật thì hiểu biết các màu cơ bản, biết làm thủ công, cắt dán... Nói chung thì chương trình học đôi lúc cũng hơi trừu tượng cũng khác lạ so với VN mình.

Điểm quan trọng nhất ở trường Mỹ đó là hệ thống tiếng anh lại không phải là hệ thống ghi âm (phonetic language) như tiếng việt hay tiếng nhật của mình. Những cụm chử cái trong những từ khác nhau có thể được phát âm khác nhau thậm chí 1 cụm chữ giống nhau cũng có thể phát âm thành các cách khác nhau ví dụ như từ desert chẳng hạn... Chuyện này đưa tới việc học ngôn ngữ cho học sinh Mỹ sẻ khác xa học sinh việt nam mình, vì ở VN giai đọan lớp 1 chủ yếu là học các âm rồi ráp lại là chủ yếu... 1 học sinh học xong lớp 1 ở VN thì có thể đánh vần và đọc lớn bất kỳ cuốn sách hay báo nào... học sinh ở Mỹ thì chuyện này phải là quá trình học liên tục từ mẫu giáo tới các lớp trung học. Chính vì sự khó khăn trong ngôn ngữ này chúng ta thường thấy ở Mỹ họ có những cuộc thi đánh vần (spelling) trong khi ở VN mình thì chuyện này là hòan tòan không cần thiết. Lối giảng dạy tiếng anh cho học sinh nhỏ, chủ yếu là tập chung vào việc nhận biết những pattern (cụm từ) là chính. Từ những cụm từ chính này, giáo viên sẻ xây dựng số từ ngữ cần thiết giúp cho học sinh có thể nhận được từ ngũ và phát âm 1 cách chính xác.

Hoc sinh tiểu học của mỹ đi học thì cái cặp trống trơn, chỉ đựng đồ ăn là chủ yếu! Tôi chưa thấy mặt 1 cuốn sách giáo khoa văn hay tóan của nó ra sao. Nhưng qua những cuốn sách cũ mà trường tặng lại cho phụ huynh, thì nó có vẽ giống như những cuốn truyện đọc hơn là sách học ở bên mình. Học sinh ở bên này thì không có vở như ở bên mình. Đa số các bài tập thì họ cho học sinh làm trên các tờ giấy theo dạng photo copy sẳn. Phương pháp này rất hay.. đó là tạo sự linh động cho thầy cô trong việc ra đề bài cho phù hợp với học sinh. Họ không phải bị dính vào các cuốn sách giáo khoa vô cùng cứng ngắc mà nhiều khi tao sự khó khăn cho họ trong giảng dạy những vấn đề vô cùng thực tế chung quanh. Ngòai ra sữ dụng các bài làm trên giấy rời này thì tiện cho cả thầy lẩn trò. Thầy giáo không phải đi về nhà mổi ngày với chồng vở to tướng, vừa phải mở ra, vừa phải tìm, rồi chấm điểm... họ có thể sử dụng thời gian 1 cách hiệu quả hơn.

Buổi họp phụ huynh đầu tiên tôi được giới thiêu sơ qua chương trình học 1 ngày của học sinh. Trong 1 ngày học họ chia ra nhiều workshop (nhóm làm việc?) nhỏ giai đọan đầu assesment (đánh giá) là chủ yếu tìm hiểu điểm mạnh và điểm yếu của học sinh. Việc sữ dụng assesment (đánh giá) này giúp cho giáo viên tìm ra những đứa trẻ yếu hay thậm chí tìm được những đứa trẻ giói đặc biệt. Sau khi tìm hiểu xong thì lớp học sẻ chia ra thành từng nhóm, những học sinh không biết nói tiếng anh, sẻ được đưa vào 1 nhóm riêng để đào tạo riêng biệt, những học sinh biết tiếng anh khá thì vào các nhóm khác tiếp tục với các chương trình khác. Nếu có 1 thần đồng nào xuất hiện thì lập tức sẻ được đưa vào những lớp cao hơn hay chương trình đặc biệt hơn... nói chung là chương trình giáo dục không cứng ngắc mà linh động theo tình hình học sinh và trình dộ học sinh. Chúng ta thường đọc trên báo Mỹ thấy có các ông/bà cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ tí hon... đó chính là do sự linh động trong giáo dục này.

Các bạn cũng đừng thấy lạ vì đa số con cái của người VN mình lần đầu tiên vào trường thì tụi nó cũng chỉ biết nói "tiếng việt"... cho nên nếu không có những chương trình phân chia như vầy thì tụi nó sẽ phải bơi rất là thê thảm.. Trong buổi họp phu huynh, thậm chí trong lớp tôi có cả 1 thông dịch viên người Mexico để dịch lại những gì ông thầy nói cho những gia đình người Mễ. Hoa kỳ là đất nước của di dân cho nên chuyện này được bộ giáo dục đặc biệt quan tâm để giúp cho con cái của họ được thành đạt. Một điều tôi ghi nhận khi họp phụ huynh đó là ông thầy luôn căn dặn rằng. Nếu quý vị là người nói 2 thứ ngôn ngữ Anh và tiếng mẹ đẻ, thì tôi hy vọng con quý vị cũng nói được 2 thứ ngôn ngữ đó. Ông ta nói người ta chứng minh được rằng những học sinh biết 2 ngôn ngữ từ bé, thì chúng sẻ có đầu óc phát triễn nhanh hơn những học sinh chỉ biết 1 thứ ngôn ngữ duy nhất. Vì vậy những ông bố và bà mẹ VN, "Stop speaking English with your child at home!"

Một điều làm tôi hơi ngạc nhiên là trong buổi họp chính, ông thầy có nhắc tới là lớp đang học những màu hội họa cơ bản, và dạy cho học sinh phương pháp pha trộn các màu khác nhau để tạo ra những màu thích hợp! Chuyện này có vẻ hơi sớm so với giáo dục mỹ thuật ở VN mình.

Cuối cùng thì ở Mỹ không có thi tốt nghiệp như ở VN mình, nhưng họ đánh giá rất nghiêm túc các kỳ thi kiểm tra chất lương học sinh. Thi kiểm tra chất lượng luôn luôn mang tính đánh giá nhiều hơn đánh đố giống như ở VN mình. Kiểm tra chất lượng thì dùng 1 để thi chung nhất để giúp bộ giáo dục đánh giá tình hình chung của tòan thể học sinh của cả nước cũng những từng khu vực. Việt nam mình cũng có thi kiễm tra chất lương mỗi năm, nhưng kết quả thì không biết sao cứ chìm vào im lặng và quên lãng như thế nào đó.